Apollon Tapınağı
Hellenistik İon tapınağı; sütunları özgün taşlarıyla yeniden ayağa kaldırılıyor.
Apollon Smintheion
Gülpınar
İlyada'da geçen antik tapınak — Gülpınar'daki Apollon Smintheion, 'fare tanrısı' lakabının doğduğu 2. yüzyıl yapısı ve mozaik kalıntılarıyla açık hava müzesi.
Ziyaret Bilgileri
Şu an kapalı Haftanın her günü açık
AKTİF
Yaz Sezonu
1 Mayıs – 30 Eylül
08.30 – 20.00
Gişe Kapanışı: 19.30
Kış Sezonu
1 Ekim – 30 Nisan
08.30 – 17.30
Gişe Kapanışı: 17.00
Yaz sezonunda yoğun talep durumunda Valilik kararıyla kapanış saati 21.30'a uzatılabilir. Gişe, kapanıştan 30 dk önce bilet satışını durdurur. Çıkış saatine uyulması rica olunur.
Burası hepimizin — ve bizden sonrakilerin de. Ziyaretini tamamlarken çöplerini yanında götürmen, yapılara temas etmemen ve yangın riskine karşı dikkatli olman (sigara izmariti, açık alev) — yarınki ziyaretçiler için en büyük armağan.
Apollon Smintheion Hakkında
Apollon Smintheion, MÖ 2. yüzyılda Hellenistik dönemde inşa edilen ve antik Chryse kentinin (modern Gülpınar köyü) en önemli dini merkezi olan bir Apollon tapınağıdır. Tapınağın adındaki "Smintheios" sıfatı, Apollon'un fare ve tarım zararlılarını kovan koruyucu tanrı lakabından gelir; bölge halkı tarafından hasadın korunması için kutsal sayılırdı.
Tapınak, Homeros'un İlyada destanında özel bir yer tutar. Truva Savaşı'nın ilk bölümlerinde, kızı Khryseis Yunanlılar tarafından esir alınan Apollon rahibi Khryses, Apollon Smintheion'a sığınır ve Yunan ordusuna salgın hastalık musallat etmesi için tanrısına dua eder. Bu mitolojik bağlantı, tapınağı Batı edebiyatının en eski metinlerinden birine doğrudan bağlayan nadir arkeolojik alanlardan biri haline getirir.
İonik düzendeki tapınak, altar, geç antik dönem hamamları ve yerleşim kalıntılarıyla birlikte kapsamlı bir arkeolojik alan oluşturur. Orijinal yapıda yaklaşık 3 metre yüksekliğinde bir Apollon heykelinin bulunduğu, antik kaynaklardan bilinmektedir. Alanda yürütülen kazılar, tapınağın mimari detaylarını ve kabartmalarını ortaya çıkarmış; bu bulgular Troas bölgesinin dini hayatına ışık tutmuştur.
Assos merkezinden yaklaşık 25 km uzaklıkta olan Apollon Smintheion, Ayvacık'ın batı rotasının önemli durak noktalarından biridir. Müzekart geçerlidir. Yaz sezonunda ve hafta sonları ziyaretçi yoğunluğu artar; sabah erken saatlerde gelmek hem serin hem sakin bir deneyim sunar.
ZİYARETÇİ REHBERİ
Gezmeden önce, bir bakışta
MÖ ~150Tapınak (2. yy)
8 × 14İon sütun düzeni
~22 × 40 mTapınak boyutu
1980–Özgünel kazıları
~30 kmAssos’a uzaklık
MÖ ~5000Altındaki yerleşim
ZAMAN ÇİZELGESİ
Efsaneden kazıya
- MÖ ~5000Tarih öncesi köy
Tapınağın altında Kalkolitik yerleşim; Troas’ın en eski köylerinden biri.
- Destan Çağıİlyada’nın Chryse’si
Homeros’un İlyada’sının açılışı, buradaki Apollon rahibi Khryses ile başlar.
- MÖ ~150Apollon Tapınağı
Hellenistik İon tapınağı, Hermogenes okulunun etkisiyle inşa edilir.
- Roma DönemiHamam ve kutsal yol
Hamam, sarnıçlar ve su yapıları eklenir; kutsal alan gelişir.
- 1980–Sistematik kazılar
Prof. Coşkun Özgünel (Ankara Üniv.) kazıları; sütunlar yeniden ayağa kaldırılıyor.
GEZİ ROTASI
Sit alanında ne göreceksiniz?
Açık hava kutsal alanı; tapınak, frizler ve su yapıları yürüyerek gezilir. Öne çıkanlar:
İlyada Frizleri
Tapınak frizlerinde İlyada sahneleri işlenmiş — Troas’ta eşi az bulunur.
Kutsal Pınar
Kehanetle ilişkilendirilen, bol ve berrak su kaynağı.
Roma Hamamı
Alanın en iyi korunmuş yapısı; sarnıçlar ve su sistemleriyle.
Tarih Öncesi Yerleşim
Tapınağın altında ~7.000 yıllık Kalkolitik köy katmanı.
HİKÂYE
Bunları biliyor muydunuz?
Burası “Fare Tanrısı”nın tapınağırivayet
“Smintheus” eski bir dilde “fare” demektir. Rivayete göre bölgeye gelen yerleşimciler, gece farelerin deri yay kirişlerini kemirmesini bir kehanetin işareti sayıp burayı kutsal bildi. Apollon burada hem veba getiren hem de ondan koruyan tanrı olarak anılırdı.
İlyada tam burada başlar
Destanın açılışında, Apollon rahibi Khryses’in kızı Khryseis Agamemnon’a esir düşer; babası dua edince Apollon Yunan ordusuna veba salar. Bu sahnenin geçtiği Chryse, bugünkü Gülpınar’dır.
Ayağının altında bir fare
Antik kaynaklara göre heykeltıraş Skopas’ın yaptığı Apollon heykeli, ayağının altında bir fareyle betimlenirdi; fare motifi bölgenin antik sikkelerinde de görülür.
Tapınağın altında 7.000 yıl
Hellenistik tapınağın altında, MÖ ~5000’e uzanan tarih öncesi bir köy bulundu — Troas’ın en eski yerleşimlerinden.
İPUÇLARI
Assos’a ~30 km; Gülpınar köyünün kenarında.
Gezmek için ~45–60 dk yeterli.
Açık alan; şapka ve su alın.
Frizler için müze/sergi bölümünü kaçırmayın.
Kaynaklar: Turkish Archaeological News, Livius, Homeros — İlyada (1. Kitap).
Bağlı Olduğu Yerleşim
Gülpınar
Apollon Smintheion Tapınağı'nın kucağında küçük bir köy. Antik çağın sessiz tanığı.
Diğer Ören Yeri
Apollon Smintheion Hakkında Videolar
assosukesfet
Apollon Smintheion
⋯
assosukesfet 🐭 Çanakkale Ayvacık’ta, Gülpınar’da yükselen Apollon Smintheion, antik dünyanın en ilginç kutsal alanlarından biri. Adını “fare” anlamına gelen sminthos kelimesinden alıyor — evet, yanlış duymadınız…
Instagram'da Görüntüle
