Apollon Smintheion
'Farelerin Efendisi'ne adanmış Helenistik tapınak; köyün taç kalıntısı.
Ayvacık, Çanakkale
Apollon Smintheion Tapınağı'nın kucağında küçük bir köy. Antik çağın sessiz tanığı.
İlyada, Chryse rahibi Chryses'in kızı Chryseis için Apollon'a yakarmasıyla açılır; tanrı Akha ordusuna veba salar.
Antik anlatıya göre Giritliler kenti kurar; kehanetteki 'toprağın oğulları' deri kemiren farelerdir — tapınak buraya yapılır.
'Farelerin Efendisi' Apollon Smintheus'a adanan Helenistik tapınak; yanında Roma hamamı ve su tesisleri.
Köy, halkın giydiği külah biçimli serpuştan gelen 'Külahlı' adıyla anılır.
Bol su kaynaklarına atıfla 'Gülpınar' (gül pınarı) adını alır; bugün zeytincilikle yaşayan bir Ayvacık yerleşimidir.
İlyada'nın açılış kenti — antik kalıntılardan köy pazarına, tapınaktan en batı uca.
'Farelerin Efendisi'ne adanmış Helenistik tapınak; köyün taç kalıntısı.
Roma hamamı, antik su altyapısı ve Bizans yapıları.
Eski cami çevresinde yerel ürünler, taze sebze-meyve.
Türkiye'nin en batı ucu; birkaç km batıda kıyı kalesi ve balıkçı limanı.
Batı edebiyatının ilk büyük destanı İlyada, tam da bu kentte geçen bir olayla açılır: Agamemnon, rahip Chryses'in kızı Chryseis'i bırakmayınca Apollon Akha ordusuna veba salar. Bu kriz, destanın ana kavgasını (Akhilleus-Agamemnon) ateşler.
Yunanca 'sminthos' fare demektir; 'Apollon Smintheus' Farelerin Efendisi'dir. Efsaneye göre kenti fare belasından koruyan tanrıya tapınak burada yükseldi.
'Gülpınar' adı bölgenin bol ve temiz su kaynaklarına ('gül pınarı') gönderme yapar; Osmanlı döneminde köy 'Külahlı' adıyla biliniyordu.
Bugün Gülpınar ekonomisinin temeli zeytinciliktir; çevre zeytinlikler ve Cumartesi pazarı köy yaşamının merkezindedir.
Kaynaklar: Ayvacık Kaymakamlığı, Turkish Archaeological News, Homeros — İlyada (1. Kitap).
Gülpınar, Apollon Smintheion olarak bilinen Roma dönemi tapınak kalıntılarının hemen yanı başındaki köydür. Tapınak, Homeros'un İlyada destanında sözü geçen kutsal alanlardan biridir. Tarihi meraklıları için Assos'tan sonra bölgenin en önemli ikinci durağıdır.